Çalışma Hayatında Ve İş Yerindeki Önemli Konular

'Haberler' forumunda Admin tarafından 29 Ocak 2015 tarihinde açılan konu

  1. Admin

    Admin Kobi Ajanda Site Yetkilisi

    Çalışma hayatında, önemli konular nelerdir? Sizlere, kısa başlıklar halinde sunalım. Örneğin, işverenim, sigortamı ne zaman başlatmalı? Bir işyerinde, işçi olarak çalışmaya başlayacaksanız, sigortalı işe girişinizin, en geç siz işe başlamadan, bir gün önce yapılması gereklidir. İşçiler ve işverenler arasında yaygın olarak bilinen, “sigortalılık deneme süresinin bitiminde başlar” bilgisi kesinlikle yanlıştır.

    Deneme süresi, sigortalı olmaya engel değildir.

    İşe girerken işverenimle hizmet akdi yapmalı mıyım?

    Kesinlikle evet.

    Süresi, bir yıl veya daha uzun süreli hizmet akitlerinin, yazılı olarak yapılması kanunen zorunludur.

    Bu sebeple, siz de bu nitelikte bir işe başlarken, genel ve özel çalışma şartlarlarınızı, çalışma sürelerinizi, ücretinizi; hizmet akdinizin feshi halinde, uymak zorunda olduğunuz kuralları belirleyen, bir hizmet akdini, işvereninizle karşılıklı olarak imzalamanız gereklidir.

    Hizmet akdini imzalamadan önce, okumanız ve içeriğini anlamanız, ilerde herhangi bir hak kaybına uğramamanız açısından çok önemlidir.

    İşverenimin deneme süresi belirleme hakkı var mı?

    Evet. İşvereniniz isterse, hizmet akdinize ''deneme süresi'' ile ilgili bir hüküm koyabilir. Deneme süresi, en fazla iki ay olabilir, eğer işyerinizde toplu iş sözleşme uygulaması var ise, bu süre dört aya çıkarılabilir.

    Deneme süresi içinde, işten memnun kalmamanız halinde; önceden bildirimde bulunmak zorunda olmadan ve herhangi bir tazminat ödemek zorunda kalmadan, işyerinden ayrılabilirsiniz. Aynı şey, işvereniniz için de geçerli olup, o da sizden memnun kalmaması halinde bildirimsiz ve tazminatsız olarak işinize son verebilir.

    Ücretlerimin banka kanalı ile ödenmesi zorunlu mudur?

    Eğer işyerinizde, 10 veya daha fazla işçi çalışıyor ise, 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren ücretlerinizi banka kanalı ile ödenmesi zorunluluğu getirilmiştir. İşyerinizde, 10’dan az işçi çalışması halinde, ücretlerinizin banka aracılığı ile ödenmesi işvereninizin isteğine bağlıdır.

    Fazla çalışma ücretimi nasıl hesaplayabilirim?

    İşyerinizde, fazla çalışma uygulaması var ise ,yaptığınız her bir saatlik fazla çalışma için; ne kadar ücret almanız gerektiğini hesaplayabilmek için, öncelikle işyerinizdeki normal bir saatlik çalışma ücretinizi bulmanız gereklidir.

    İşveren ücretimden herhangi bir kesinti yapabilir mi?

    Eğer, hizmet akdinizde ya da işyerinizde uygulanan toplu iş sözleşmesinde, ''ücret kesme cezası'' ile ilgili hükümler yer almışsa, evet yapabilir. Ancak sözleşmelerde, hangi durumlarda ücret kesintisi cezası verileceği belirtilmişse, işveren o sebeplerle bağlıdır.

    Uygulanacak ücret kesintisi cezası, bir ayda iki gündeliğinizden daha fazla olamaz. Ayrıca işveren ücretinizden, bu tür bir kesinti yapar yapmaz, durumu ve hangi sebeple kesinti yaptığını, size bildirmek zorundadır.

    Ne zaman yıllık ücretli izne hak kazanırım?

    İşe başladığınız tarihten itibaren, deneme süreniz de dâhil en az bir yıl çalışmanız halinde yıllık ücretli izne hak kazanırsınız. Ancak, aynı işverene ait birden fazla işyerinde çalışmanız halinde; yıllık izne hak kazanmak için gerekli olan, bir yılın hesabı bu işyerlerinde geçen süreler toplanarak yapılır.

    Örneğin, bir işverene ait A işyerinde, daha önce 4 ay çalışmış iseniz, aynı işverene ait B işyerinde, 8 ay çalıştıktan sonra yıllık izne hak kazanmanız söz konusu olacaktır.

    Yıllık izin süremi nasıl hesaplarım?

    Yıllık izin süreleriniz, işyerindeki kıdeminize göre hesaplanır. Eğer, işyerinde bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) hizmetiniz varsa, yıllık izin süreniz 14 günden; beş yıldan fazla on beş yıldan az hizmetiniz varsa, 20 günden; on beş yıldan fazla hizmetiniz varsa, 26 günden az olamaz.

    Ancak, 18 yaşından küçük ya da 50 yaşından büyük iseniz, yıllık ücretli izin süreniz, her halükarda 20 günden daha az olamayacaktır. Örneğin, 17 yaşında bir işçi ilk iznini kullanıyor dahi olsa, yıllık izin süresi 14 gün olarak değil, 20 gün olarak hesaplanacaktır.

    Yıllık iznimi bölerek kullanabilir miyim?

    Evet, yıllık izninizi üçe bölerek kullanabilirsiniz. Ancak, böyle bir durumda izinlerinizin bir parçasının, 10 günden az olmaması gereklidir.

    İşyerinden ayrılmam halinde, kullanmadığım yıllık izin haklarım yanar mı?

    Kesinlikle hayır. Hizmet akdinizin, herhangi bir sebeple son bulması halinde, kullanmadığınız yıllık izin sürelerinize ait ücretlerinizin, hizmet akdinizin son bulduğu tarihteki ücretiniz üzerinden tarafınıza ödenmesi gereklidir.

    Herhangi bir haklı sebebim olmadan, işimden ayrılmak istediğimde hak kaybım olur mu?

    İşçi açısından, nelerin işten ayrılmak için haklı sebep olabileceği İş Kanunu'nun 24. maddesinde sayılmıştır. Bu sebeplerden, herhangi biri gerçekleşmeden işten ayrılmanız halinde, bu ayrılışınız ''istifa'' olarak değerlendirilecektir. Bu durumda, ihbar tazminatına hak kazanmayacağınız gibi, eğer hizmet süreniz bir yıldan fazla ise, kıdem tazminatı hakkınızı da kaybetmeniz söz konusu olacaktır.

    Ayrıca, herhangi bir haklı sebep olmadan, işten ayrılan işçiler; kanunda belirtilen süreler kadar, önce bu durumu işverene bildirmemeleri halinde, işverenin işçiden ihbar tazminatı isteme hakkı doğacaktır.

    İşimden, hangi haklı nedenlerle kıdem tazminatımı kaybetmeden ayrılabilirim?

    Bu nedenler İş Kanunu’nun 24. maddesinde sayılmıştır.

    Özetle;
    • İşvereniniz iş sözleşmesi yapıldığı sırada, sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında sizi yanıltmışsa.
    • İşvereniniz, sizin yada aile üyelerinizden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemiş, davranışlarda bulunmuşsa, cinsel tacizde bulunmuş ise.
    • Sizin yada aile üyelerinizden birisine sataşır, kanuna aykırı davranışa özendirir; Hapsi gerektirecek bir suç işler yada şeref ve haysiyet kırıcı asılsız isnat ve ithamlarda bulunur ise.
    • İşyerinde cinsel tacize uğramanız ve bunu işverene bildirmenize rağmen gerekli önlemleri almazsa.
    • Ücretiniz kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse.
    • Ücretinizin parça başı ödendiği hallerde yapacağınız sayı ve tutardan az iş verilip aradaki ücret farkı karşılanmazsa; iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması sağlığınız ve yaşayışınız için tehlikeli olursa.
    • Sürekli yakından görüştüğünüz işveren ya da bir başka işçi bulaşıcı ya da işinizle bağdaşmayan bir hastalığa yakalanır ise.
    İşyerinde, bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa, iş akdinizi haklı nedenle; önceden herhangi bir bildirimde bulunmaya gerek olmadan feshedebilirsiniz, hizmetiniz bir yıldan fazla ise, kıdem tazminatına hak kazanırsınız.

    Ancak, yukarıda sayılan nedenlerden, her birinin sağlam delillerle kanıtlanması gerektiğini unutmamalısınız. Yeterli araştırma yapmadan ve sağlam delillere dayanmadan atacağınız bir adım, telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına uğramanıza neden olabilir.

    İhbar tazminatı nedir?

    Hangi durumda ihbar tazminatına hak kazanabilirim?

    İhbar tazminatı, hizmet akdini haklı bir neden olmaksızın fesheden tarafın (işçi/işveren), hizmet akdini feshedeceğini kanunda belirtilen süreler kadar; önce (ihbar süresi) karşı tarafa bildirmemesi halinde, diğer tarafa ödemesi gereken tazminat tutarıdır.

    Örneğin, işveren haklı bir neden olmadan işinize son vermiş ve bunu size önceden bildirmemiş ise, ihbar tazminatı ödemek zorunda kalacaktır. Tersi durumda sizin hizmet akdinizi önceden bildirimde bulunmadan feshetmeniz halinde, işverene ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğünüz doğacaktır.

    İşimden ayrılmadan ne kadar önce işverene haber vermeliyim?

    Hizmet akdinizi, herhangi bir haklı nedeniniz olmadan, feshetmeye karar vermeniz halinde. Bu durumu işyerindeki kıdem süreniz:

    • 6 aydan az ise, iki hafta önce
    • 6 ay ile 1 – 5 yıl arasında ise, dört hafta önce
    • 1 – 5 yıl ile 3 yıl arası ise, altı hafta önce
    • 3 yıldan fazla ise, 8 hafta önce işvereninize bildirmeniz gereklidir.

    Bu bildirimi yapmamanız halinde işvereninizin bu süreler kadar ücretiniz tutarında ihbar tazminatı talep etme hakkı doğacaktır.

    İşveren hangi durumlarda hizmet akdimi haklı nedenle, kıdem tazminatımı ödemeden feshedebilir?

    Bu hususlar İş Kanunu’nun 25. maddesi II. bendinde sayılmıştır.

    Özetle;

    • İş sözleşmesi yapıldığı sırada iş için sizde bulunması gerekli vasıflar ve şartlarla ilgili yanlış bilgiler vermiş iseniz.

    • İşveren veya ailesi üyelerinden birisine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemiş, asılsız ihbar ve isnatlarda bulunmuş iseniz; işverenin bir başka işçisine cinsel tacizde bulunmuş iseniz.

    • İşveren veya aile üyelerinden birisine karşı sataşmışsanız; işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde alarak gelmiş veya bunları işyerinde kullanmış iseniz.

    • İşverenin güvenini kötüye kullanmak, hırssızlık yapak, meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluğa uymayan davranışlarda bulunmuşsanız.

    7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemişseniz.

    İşverenden izin almadan veya haklı bir sebebe dayanmadan ardı ardına iki gün veya; ayda iki kez bir tatil gününden sonraki iş günü yada bir ayda üç işgünü işe gelmemişseniz.

    Yapmakla ödevli olduğunuz görevleriniz size hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmişseniz.

    Kendi isteğiniz yada savsamanız yüzünden, işin güvenliğini tehlikeye düşürmüşseniz. İşveren malını, olan yada malı olmayıpta eli altında olan makine, tesisat, eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinizle ödeyemeyecek derecede, hasara veya kayba uğratmışsanız. İşvereniniz, iş akdinizi önceden bildirimde bulunmadan ve kıdem tazminatı ödemeksizin feshedebilecektir.

    Ancak yukarıda belirtilen hususları iddia eden taraf olan işverenin ispat edebilmesi gereklidir.
     
    Son düzenleme: 14 Aralık 2020

Bu Sayfayı Paylaş


Yerel, Sektörel ve Organik Makaleler Yazınız